Ramazan ayı ve bayramının İslam ve Türk kültüründe önemli bir yeri vardır.
Ramazan ayı boyunca Türkiye genelindeki büyük camilerin minareleri arasına mahya
denilen ışıklı süsler asılır. Ramazan ayının ilk günlerinde genelde "Hoşgeldin
ya Şehri Ramazan" benzeri mesajlar gösteren bu süsler, Ramazan ayı boyunca her
gece farklı bir mesaj göstermesi için değiştirilir. Ramazan bayramından birkaç
gün önce mahyalarda genellikle "Elveda" benzeri uğurlama mesajlarına yer
verilir.
Ramazanın son haftasında bayrama hazırlık olarak evler temizlenir, bayramlık
elbiseler dikilir. Anadolu köylerinde, ramazan bayramında şenlikler düzenlenir.
Davul, zurna, kemençe gibi yerli çalgılar çalınır, halk oyunları oynanır. Bazı
yerlerde bayramda yoksullara yemek yedirilir. Şehirlerde, özellikle askerî
birliklerin bulunduğu bölgelerde bayramın gelişi topla bildirilir, bayram
günlerinin belli saatlerinde (genellikle namaz vakitlerinde) top atılır.
Türkiye'de Ramazan ayı ve bayramıyla özdeşleşen bir başka kültürel öğe de gölge
oyunudur. "Hacıvat ve Karagöz" ile gölge oyunu Türk kültürünün önemli bir
parçasını oluşturur. Eski zamanlarda, gölge oyunu ramazan gecelerinde insanların
en büyük eğlencesini oluşturmaktaydı. Aileler iftardan sonra toplanıp gölge
oyunu izlemeye giderlerdi. Her ne kadar bugün bu gelenek pek revaçta olmasa da,
halâ Ramazan ayı ve bayramıyla özdeşleşmişliğini korumaktadır. Ramazan'a ilişkin
her türlü etkinlik ve çalışmada, gölge oyunu ve karakterleri en baş figürler
olarak yer almaktadır.
Ramazan bayramı ailelerin bir araya gelip beraberce eğlendiği, etik anlamda
ailenin önemini vurgulayan bir bayramdır. Herkes çok özenli giyinir. Çocuklar
bayramlıklarını giyerler. Ramazan Bayramı'nda ailelerin genç bireyleri daha
yaşlı olan bireyleri ziyaret eder. Büyüklerin elleri öpülür. El öpen çocuklara
büyükleri harçlık verir. Tatlılar, şekerler, çikolatalar ikram edilir. Baklava
en çok sevilen ve ikram edilen tatlılardan biridir. Ayrıca küs olanların bayram
sebebiyle barışması da bir gelenektir.
Ramazan Bayramı boyunca (3 gün) nüfusunun çoğunluğu müslüman olan ülkelerde
genellikle resmî tatil ilân edilir. |
