Monosakkaritler , su ile daha küçük birimlere parçalanamadıklarından basit şekerler , tek şekerler , monozlar olarak da bilinirler. Çoğu C n (H 2 O)n formülüne uyar. Bazı Monosakkaritler tatlıdır . Zincir veya halkalı yapıya sahip olup, genellikle 3-6 arasında karbon (C) atomu taşırlar.
Moleküllerindeki karbon sayılarının Latincelerinin sonuna -oz eki getirilerek gruplandırılırlar. Üç karbonlu olanlar trioz , dört karbonlular tetroz , beş karbonlular pentoz , altı karbonlular heksoz adını alırlar. Pentozlardan riboz (C 5 H 10 O 5 ) ve deoksiriboz (C 5 H 10 O 4 ) nükleik asitlerin yapısına girer. Hücre zarından difüzyon ile kolay geçerler.
Besin kaynağı bakımından önemli olan Monosakkaritler heksozlardır. Bunlardan glikoz , fruktoz (levüloz) ve galaktoz en önemlileridir. Sindirilmeden kana karışırlar. Hepsinin kapalı formülleri C 6 H 12 O 6 şeklinde olup birbirlerinin izomeridirler .
İçerdikleri C sayısına göre Monosakkaritler:
- 3C'li şekerler : Gliser aldehit (Triozlar)
- 5C'li şekerler : Riboz, Deoksiriboz (Pentozlar)
- 5C'li şekerler : Riboz, Deoksiriboz (Pentozlar)
- 6C'li şekerler : Glikoz, Galaktoz, Fruktoz (Hegsozlar)
6 C'li Monosakkaritlerin difüzyon hızları şöyledir. Galaktoz > Glikoz > Fruktoz. Bunun yanında Glikozun ayracı Fehling veya Benedik çözeltisidir. Ayraç glikozla birleşince kırmızı olur.
