0-6 AY BEBEK BESLENMESİ
Anne sütü ilk 6 ay bebek için ideal bir besindir ve iyi beslenen bir annenin
bebeği için tek başına yeterlidir.
Bebekler için en iyi besin anne sütüdür!
Anne sütü emen bebeklerde kansızlık görülmez, çünkü anne sütünde kansızlığa
karşı yeterli miktarda demir vardır. Anne sütünde bebeğin büyümesi için gerekli
olan maddeler inek sütündekinden daha fazladır.
Doğumdan sonraki ilk 24 saat içinde bebek emzirilmeye başlanmalıdır!
Doğumdan hemen sonra bebeği kucaklamak anne ve bebek arasında sıkı bir bağ
oluşturur ve kucaklanan bebek doğal olarak memeyi bulur ve emmeyi öğrenir. Anne
sütü alan bebeklerde güven duygusu gelişir, psikolojik olarak bebek daha
huzurludur.
Anne sütü ve doğumdan sonra gelen ilk sarı süt (halk arasında ağız olarak
bilinir) bebeği ishal, öksürük, soğuk algınlığı ve diğer hastalıklardan korur.
Ağız, bebeğin ilk aşısıdır. İlk günlerdeki ağız sütü azdır, ancak bebeğin tüm
ihtiyacını karşılar. Bu dönemde bebeğe şekerli su, mama, inek sütü veya başka
gıdalar verilmemelidir. Bu gibi ek besinlerin verilmesi bebeği hastalandırabilir
ve iştahını keser.
Bebeklere ilk 6 ay içinde mutlaka anne sütü verilmelidir!
Anne sütü bebeğin ilk 6 ayında ihtiyacı olan her türlü besin değerine sahiptir.
6. aydan sonra anne sütüne ilave olarak ek gıdalara başlanabilir. Anne sütünde
yeterli miktarlarda vitamin, protein, yağ, demir ve benzeri maddeler vardır.
Yeterli miktarda su içerdiği için, çok sıcak iklimlerde dahi ayrıca bebeğe su
vermeye gerek yoktur.
Anne sütü alan bebeğe ayrıca inek sütü verilmez!
Ek gıda başlandıktan sonra anne sütü 1-1,5 yaşına kadar bebek için önemli
bir enerji ve besin kaynağıdır. Özellikle bebeğin hasta olduğu dönemlerde anne
sütü bebeğe rahatlık sağlar, sindirimi kolaydır ve daha iyi hazmedilir. İshal ve
Üst Solunum yolu enfeksiyonu hastalıklarının daha kolay iyileşmesini sağlar.
Anne sütü daima taze, temiz uygun ısıdadır, hastalıklardan korur, doğal
besinlerden içeriği en mükemmel olan gıdadır. Emzirme çene ve diş sağlığı için
yararlıdır, konuşmayı kolaylaştırır.
Anne sütünün sindirimi kolaydır. Çünkü içinde inek sütünde ve hazır mayalarda
bulunmayan lipaz enzimi gibi sindirimi kolaylaştıran enzimler vardır. Dolayısı
ile anne sütü ile beslenen bebeklerde kabızlık ve gaz sancısı daha az görülür.
Anne sütü sterildir ve bebeğe doğrudan verildiği için mikroplarla karşılaşma
olasılığı azdır.
Annenin bebeğini emzirmesi kendi sağlığı açısından da iyidir. Emzirmeye erken
başlayan kadınlarda, doğumdan sonra uterus (rahim) küçülmesi çabuklaşır, kanama
erken kesilir. Emziren kadınlarda over ve meme kanseri daha az görülür.
Eğer bebek anne sütü almıyorsa; 4. ayda yumurta sarısı başlanır. Katı pişirilmiş
yumurtanın sarısının önce 1/8'i sütle ezilerek verilir. Miktar yavaş yavaş
artırılır.
5. ayda; 4. ayda verilen ek besinlere ilave sebze çorbasına başlanır. Mevsimine
göre, patates, havuç, kabak veya ıspanak bebeğe verilebilir. Bir süre sonra bu
çorbaya bir tatlı kaşığı bulgur veya pirinç eklenerek pişirilebilir.
Ayrıca 5. ayda; acısız tarhana çorbası, pirinçli ve yoğurtlu çorbalar bebeğe
verilebilir. Bir çorba kaşığı ile başlanıp yavaş yavaş miktarı artırılır. 5.
ayda, meyve suyu yerine meyve püresi de tercih edilebilir.
6. ayda, 4 ve 5. aylarda verilen besinlerin yanı sıra tüm aile için acısız
pişirilen mercimek çorbası bebeğe verilebilir veya bir çorba kaşığı mercimek
sebze çorbasına katılarak pişirilebilir. Küçük bir miktar kıyma, çorbalara
eklenir.
6-9 AY BEBEK BESLENMESİ
Bebeğinize anne sütü vermeye devam edin!
Genel olarak anne sütü ilk 6 ay için ideal bir besin kaynağıdır. Fakat 6 aydan
sonraki bebekler yalnızca anne sütüyle büyümelerini sürdüremezler. Ek gıdalara
başlanması gerekir.
Bebekler 6 aylık iken ağızları yarı katı gıdaları kabul etmeye uygun hale gelir.
Dişler belirginleşir ve dil artık katı gıdaları dışarı atma refleksini kaybeder.
Mide ve barsak sistemleri nişastayı daha iyi hazmetmeye başlar.
Ek beslenmeye bebek 6 aylık olduğunda başlayın!
6 aylık bebeğe ilk verilecek ek gıda yoğurttur!
Emzirdikten sonra bebeğe yoğurt verilebilir. 2-3 gün sonra yoğurda alışmış olan
bebeğe bir tatlı kaşığı meyve suyu başlanır. Meyve suyunun miktarı yavaş yavaş
artırılır.
Bebekler Neden Ek Gıdaya İhtiyaç Duyarlar?
Anne sütü miktarındaki azalma;
Yapılan çalışmalara göre eğer anne yeterince besleniyorsa, anne sütü bebeğe ilk
6 aya kadar yeterlidir. 6. aydan sonra bebek, anne sütünden ihtiyacı olan
enerji, protein ve diğer besleyici faktörleri yeterince alamaz. 6. aydan sonra
ek besinlere başlanmalı ve bebek 2 yaşına gelene kadar emzirilmelidir.
Bebeğin besin ihtiyacındaki artış;
Ek beslenme yapılmadan sadece anne sütü verilmeye devam edildiği takdirde
demir eksikliği anemisi gibi bazı problemler ortaya çıkabilir.
Bebekler artık sıvı olmayan yarı katı gıda maddelerini kabul edebilecek duruma
gelir;
Bebekler 6. aydan itibaren yarı katı gıdaları kabul edebilecek hale gelirler ve
kaşıkla verildiğinde gıdaları geri çıkarmazlar.
Bebekler kendi bağışıklık sistemlerini geliştirmek zorundadırlar;
Bebekler yaşamlarının ilk aylarında, annelerinden aldıkları koruma faktörleriyle
hastalıklara karşı korunurlar. Bu koruma 4-5. aydan itibaren kaybolur. Dış
ortamdaki mikroplarla karşılaşmaları sonucu kendi bağışıklık sistemlerini
geliştirirler.
Bebekler annelerinden daha bağımsız hale gelirler;
Ek gıda ile beslenme döneminde, bebekler daha bağımsız ve hareketli olurlar, bu
onların çevredeki mikroorganizmalar ile temas etmelerini kolaylaştırır. Bu
nedenle bebekler daha sık enfeksiyon hastalıklarına yakalanırlar. Bu hastalıklar
arasında ishal önemli bir yer tutar.
Bu dönemde yetersiz beslenen bebekler daha kötüye gidebilir ve malnütrisyon
(beslenme yetersizliği) görülebilir. Bu durum, bebeklerin yetersiz kilo alımı ve
bazen de kilo kaybı ile birlikte büyüme ve gelişme tablolarının duraksamasıyla
kendini gösterir.
Bebeklere değişik lezzetlerde ve tarzlarda yemekler sunmak, çocukluk çağındaki
yemek sevmeme alışkanlığını önlemede yardımcı olur.
Bebeğin dişlerin çıkmaya başlamasıyla, katı ek gıdalar da verilmeye başlanır.
Bilindiği gibi 6. aydan sonra anne sütündeki demir miktarı azalır. Bu açığı
kapatmak için demir ihtiva eden ek gıdalar bebeğe verilmelidir. En iyi demir
ihtiva eden gıda kırmızı ettir. Kırmızı et, bebeğe, kıyma şeklinde sebze
çorbasına katılarak verilebilir. Kıyma yerine çorbaya iyice kıyılmış karaciğer
de katılabilir. Bir çay kaşığı ile başlanan karaciğer daha sonra yavaş yavaş
artırılarak verilebilir.
Eğer aile bütçesi et almaya uygun değilse; et yerine fasulye, nohut, mercimek,
bezelye veya üzüm pekmezi gibi gıdalar verilebilir. Bu gıdalar da içlerinde
yüksek oranda "demir" ihtiva ederler.
6. aydan itibaren kahvaltı başlanır. Haftada 2 kez yumurta sarısı verilebilir.
Alerjik olabileceği için bir yaşından önce beyazı tavsiye edilmemektedir. Ek
gıdalara alışan bebeklere, balık ve kıymalı yağsız sebze yemekleri de
verilebilir.
9-12 AY BEBEK BESLENMESİ
Bebeğinizi 2 yaşına kadar emzirmeye devam edin!
Bebek 2 yaşına gelene dek anne sütüne devam edilmelidir.
9 aylık bebekler artık katı gıdaları çiğneyebilirler, evde herkes için pişen
yemeklerden yiyebilirler.
Bu yaş gurubundaki bebeklere uygun yemekler şunlardır: Yoğurtlu ve sütlü,
mercimekli çorbalar, iyi pişmiş nohut ve mercimek yemekleri, patates, kabak,
taze fasulye, pazı, ıspanak gibi sebze yemekleri, balık, köfte, et yemekleri,
etli veya mercimekli dolmalar.
Ekmek ve soyulmuş meyve parçaları bebeğin eline verilebilir. Bebeğe makarna ve
pilav da verilebilir.
Çay, gazoz, çikolata, şeker v.b yiyecekler bebeklere verilmemelidir.
Bebek, kendi kendine yemek yemeye alıştırılmalıdır
1 yaşına gelmiş bebeğin yemekleri iyotlu tuz (ailede herkesin yediği yemekler)
ile pişirilmelidir.
1 -2 YAŞ BEBEK BESLENMESİ
9.aydan sonra çocuğun temel gıdası olmaktan çıkan anne sütünü 12-15 ay arasında
en geç 2 yaşında ve anne için uygun olan bir zamanda kesilmelidir.Çocuk 13-14
aylıktan itibaren kaşık kullanmaya başlanabilir.Çocuğun ayrı bir tabağı olmalı
ve neyi ne kadar tükettiğine dikkat edilmelidir.
*En sık yapılan hatalardan biri çocuğu yemek suyu ile beslemektir.Hiçbir
besleyici değeri olmayan bu beslenme biçimi uygulanmamalıdır. Bu dönemde
çocuklar günde 4 öğün beslenmeli,temel besin gruplarından(süt ve sütlü
gıdalar,etler,yumurta ve baklagiller,sebze ve meyveler,unlu ve nişastalı
besinler)yeterli ve dengeli tüketilmelidirler.
*Çocuklara çay,kahve verilmesi içerdikleri uyarıcı maddeler nedeniyle onları
aşırı sinirli yapar.En iyisi bu içecekleri çocuğa tattırmamaktır.
GENELLİKLE DENGELİ BİR BESLENME LİSTESİ ŞU ŞEKİLDE OLMALIDIR
1-Her gün yarım litre süt çocuklara verilmelidir.Süt her şekilde
verilebilir.Sütün içerdiği kalsiyum çocukların gelişimi için çok önemlidir.25 gr
peynirde de 200gr sütteki kadar kalsiyum vardır.
2-Her gün et ve baklagillerden 1-2 si listede olmalıdır.
3-Her gün (düzenli et verilen çocuklarda gün aşırı)1 yumurta çocuğa
yedirilmelidir.
4-Günde 1 yada 2 kez sebze verilmelidir.
5-Günde 1-2 kez meyve yenmelidir.Fazladan 1 öğün meyve vermek sebzenin yerini
tutabilir.Meyve suları da meyve yerine geçebilir.
6-Günde 1-2 kez nişastalı besinler ve 3 dilim ekmek günlük beslenme
listesinde bulunmalıdır.
Çocuklara mümkün olduğu kadar erken dönemde kendi kendilerine çatal kaşık
kullanarak yemeleri öğretilmelidir.Her çeşit şekerleme,pasta,kek,dondurma
çocuklara sık verilmemesi gereken yiyeceklerdendir.Yemek aralarında çocuğa
şekerleme vermek iştahını kapatarak yetersiz beslenmesine yol açtığı gibi diş
çürüklerinde de önde gelen nedendir. Bu dönemde çocuklar ağız ve diş sağlığı
konusunda eğitilmelidirler.1,5-2 yaşına giren bir çocuk bir diş fırçasına sahip
olmalıdır.Bu yaşta henüz diş macununa gerek yoktur.Diş macunu kullanmaya
3.yaştan itibaren başlanabilir.
3-5 YAŞ ÇOCUK BESLENMESİ
Okul öncesi 3-5 yaş grubu çocuklara aile yaşamına daha çok katılan bireyler
gözüyle bakılmalıdır. Bu yaşta yemek alışkanlığının gelişmesinde aile primer rol
üstlenir,
çocuklar genelde aile içi bireyleri taklit ederek öğrenirler. Bu dönemde çocuk
aile sofrasını bir taraftan dengeli beslenme modeli olarak, diğer taraftan ise
aile büyüklerinin bir arada bulundukları keyifli bir sosyal olay olarak
algılamalıdır. Yemek sırasındaki çocuk davranışlarındaki olumsuzluklarda aşırı
tepki, cezalandırma,aşırı beklenti içinde bulunma yemek zamanını çocuk için
işkenceye çevirebilir. Çalışan anneler çocuklarını akşam yemeklerinin mutlu bir
ortamda geçmesine özen gösterilmelidirler.
Yemek öncesi sakin yorucu olmayan bir oyun veya istirahat yemeğin keyifli
geçmesini kolaylaştırır. Okul öncesi enerji gereksinmesi arttığı için bunun
karşılanmasına özen gösterilmelidir. Bu yaşta televizyon ve oyun çok çekici
oluşundan yemeğe ilgisizlik sık bir sorundur. Ayrıca yemek seçme de sıktır,
haftalarca hep aynı şeyleri yemek istenmesi nadir değildir. Bu dönemde çocuğun
çikolata, şeker, pasta, kola gibi besleyici özelliği olmayan şeylere
alışmamasına özen gösterilmeli. Yemek saatleri düzenli olmalı ve yemek arasında
bu gibi besinlerin verilmesinden kaçınılmalıdır.
